Projektör askı uzatma borusu, ayarlanabilir tavan aparatının üst sınırı aşıldığı anda devreye girer. Peak ayarlanabilir tavan askı aparatı 43-65 cm aralığında çalışır; 4 metre tavanda cihazı 2,90 metre yüksekliğe almak isterseniz gereken sarkıtma 110 cm'dir ve aradaki 45 cm'yi yalnızca uzatma borusu kapatır. Yani karar, tavan yüksekliğinden hedef cihaz yüksekliğinin çıkarılmasıyla verilir.
Projektör askı uzatma borusu ne zaman gerekir?
Ayarlanabilir aparatlar belirli bir aralıkta teleskopik olarak uzar. Bu aralığın üst değeri aşıldığında aparatı zorlamak ya da iki aparatı birbirine eklemek doğru çözüm değildir; aradaki fark, aparatın bağlantı ağzına uygun tek parça bir uzatma borusuyla kapatılır. Tek parça boru, ek yerindeki oynama riskini ortadan kaldırır.
Uzatma ihtiyacı çoğunlukla 3,5 metrenin üzerindeki tavanlarda ortaya çıkar. Konferans salonları, spor salonları, fuaye alanları ve asma tavanı kaldırılmış endüstriyel mekânlar bu gruba girer. Bu mekânlarda cihazın yüksekte kalması güvenlik açısından avantajlıdır, fakat lens hizasının perde alanıyla uyumunu bozmamak gerekir.
Uzatma kararını perdeyi seçtikten sonra vermek daha sağlıklıdır, çünkü perdenin üst kenarının nereye geleceği cihazın hedef yüksekliğini doğrudan belirler. 400x300 cm ve 197 inç ölçüsündeki M200 gibi büyük bir perdede üst kenar yükseldikçe cihaz da yukarı taşınır.
43-65 cm aralığı hangi tavanları karşılar?
43 cm alt sınırdır; aparat bundan daha kısa hâle getirilemez. Bu nedenle 2,80 metre gibi alçak tavanlarda gereken sarkıtma 40 cm'de kalıyorsa sorun uzatma değil, tersine fazla uzunluktur ve çözüm perde üst hattını yükseltmekten geçer. 65 cm üst sınır ise yaklaşık 3,2-3,3 metreye kadar olan tavanlarda rahatça yeterlidir.
Arada kalan bölge en çok yanılgıya yol açan bölgedir: 3,4-3,5 metre tavanda gereken sarkıtma 70-80 cm civarına çıkar ve aparat yalnızca 5-15 cm eksik kalır. Bu küçük fark için cihazı istenenden aşağıda bırakmak yerine kısa boylu bir uzatma kullanmak daha temiz bir sonuç verir.
Katalogdaki askı aparatları kategorisinde üç ürün bulunur ve bu üç üründe model kodu ile ölçü verisi yayınlanmaz; yalnızca ayarlanabilir aparatın adında geçen 43-65 cm değeri kesindir. Diğer bağlantı ölçülerini kurulum öncesinde telefonla netleştirmek gerekir.
Sarkıtma boyunu hesaplamanın üç adımı
- Tavan yüksekliğini ölçün: Asma tavan varsa ölçü, yükün aktarılacağı asıl tavana değil, aparatın takılacağı yüzeye göre alınır.
- Hedef cihaz yüksekliğini belirleyin: Cihazın lens merkezi, perde alanının üst kenarına yakın bir hizada olmalıdır; bu hiza perdenin yüksekliğinden hesaplanır.
- Farkı çıkarın: Tavan yüksekliğinden hedef yüksekliği çıkarın. Sonuç 43-65 cm arasındaysa aparat tek başına yeter; büyükse fark kadar uzatma gerekir.
Üç adımın tamamı tek bir satıra sığar: gereken uzatma = (tavan yüksekliği - hedef cihaz yüksekliği) - 65 cm. Çıkan sayı negatifse uzatmaya ihtiyaç yoktur.
Hesapta sık atlanan ayrıntı, cihazın kendi gövde yüksekliğidir. Aparat cihazın üst yüzeyine bağlanır; lens merkezi bu noktanın birkaç santim altında kalır. Bu pay 5 cm civarında olsa bile 100 inç üzeri bir perdede görüntünün dikey konumunu gözle görülür biçimde kaydırır.
Tavan yüksekliğine göre örnek sarkıtma tablosu
| Tavan yüksekliği | Hedef cihaz yüksekliği | Gereken sarkıtma | 43-65 cm yeterli mi? | Ek uzatma |
|---|---|---|---|---|
| 2,80 m | 2,40 m | 40 cm | Alt sınırın altında | Gerekmez |
| 3,20 m | 2,60 m | 60 cm | Evet | Gerekmez |
| 3,60 m | 2,70 m | 90 cm | Hayır | 25 cm |
| 4,00 m | 2,90 m | 110 cm | Hayır | 45 cm |
| 4,50 m | 3,00 m | 150 cm | Hayır | 85 cm |
İlk satırdaki 2,80 metre tavanda gereken sarkıtma 40 cm'dir ve bu değer aparatın 43 cm'lik alt sınırının altında kaldığı için cihaz hedeflenenden birkaç santim aşağıda kalır; burada çözüm uzatma değil, perde üst kenarını biraz yukarı taşımaktır. İkinci satırdaki 3,20 metre tavan, 60 cm'lik sarkıtmayla aparatın tam ortasında çalışır ve hiçbir ek parça gerektirmez.
Üçüncü satırda 3,60 metre tavan 90 cm sarkıtma istiyor; 65 cm'lik üst sınırdan 25 cm eksik kalındığı için kısa bir uzatma yeterlidir. Dördüncü satırdaki 4 metre tavanda fark 45 cm'ye çıkar ve bu noktadan sonra salınım kontrolü önem kazanır. Son satırdaki 4,50 metre tavan ise 150 cm sarkıtma ve 85 cm ek uzunluk gerektirir; bu boyda tek bir borunun titremesi artacağı için tavan tarafında ek sabitleme düşünülmelidir.
Boru çapı ve bağlantı ağzı neden eşleşmeli?
Projektör askı uzatma borusu seçerken ilk kontrol edilecek değer uzunluk değildir. Borunun çapı ve diş tipi, aparatın bağlantı ağzıyla aynı olmak zorundadır. Farklı çapta bir boru, araya adaptör konmadan oturmaz; zorlanarak takılan bağlantı ise diş yüzeyinin yalnızca bir bölümüyle temas ettiği için zamanla gevşer. Bu yüzden boru seçimi ölçü değil, eşleşme meselesidir.
Bağlantıda ikinci kritik nokta sıkma elemanlarıdır. Dişli birleşmelerde kilitleme somunu ya da emniyet vidası, cihazın kullanım sırasında aldığı küçük titreşimlerle borunun kendi kendine dönmesini engeller. Emniyet vidası olmayan bir birleşim, aylar içinde cihazın hafifçe yan dönmesine yol açar.
Tavan tarafındaki plakanın yük aktardığı yüzey de en az boru kadar önemlidir. Beton tavanda standart ankraj yeterli olurken, asma tavan altında yük mutlaka üstteki taşıyıcı yapıya aktarılmalı; alçı plakanın kendisine yüklenmemelidir.
Uzun askıda salınımı azaltmanın yolları
Askı uzadıkça sistem bir sarkaca benzer ve yan hareketlere karşı duyarlılığı artar. 100 cm üzerindeki sarkıtmalarda kapı çarpması, klima akışı veya zemindeki titreşim bile görüntüde fark edilebilir bir salınım üretebilir. Çözümler iki başlıkta toplanır: boruyu kısaltmak ya da yan hareketi kısıtlamak.
Boruyu kısaltmanın yolu, cihazı mümkün olduğunca yukarıda tutacak bir optik kurgu seçmek ve perde üst hattını buna göre planlamaktır. Yan hareketi kısıtlamak ise borunun üst bölgesinden tavana çapraz bağlanan ek destekler ya da tavan plakasının daha geniş bir yüzeye sabitlenmesiyle sağlanır. Çapraz destek, aynı boru uzunluğunda salınımı belirgin biçimde düşürür.
Üçüncü ve en basit önlem, boruyu gerektiğinden uzun almamaktır. Hesapta çıkan 45 cm yerine 60 cm'lik bir boru kullanıp aparatı kısmak, görünüşte esneklik gibi dursa da gereksiz kaldıraç kolu oluşturur.
Perde ölçüsü askı yüksekliğini nasıl etkiler?
Cihazın hedef yüksekliği perdenin kendisinden okunur. 300x169 cm ve 136 inç ölçüsündeki G136 gergili perdede görüntü yüksekliği 169 cm'dir; perde alt kenarı 1 metrede başlıyorsa üst kenar 2,69 metreye çıkar ve cihaz bu hizanın civarında konumlanır. Aynı odada 400x300 cm ve 197 inç ölçüsündeki M200 kullanıldığında üst kenar daha yukarı taşınır, dolayısıyla gereken sarkıtma kısalır.
Bu ilişki, uzatma borusu kararını perde seçiminden bağımsız vermenin neden hatalı olduğunu gösteriyor. Geniş köşegenli bir perde, yüksek tavanda uzatma ihtiyacını azaltabilir. Özellikle toplantı odası projeksiyon perdesi kurgularında perde ölçüsü ve askı boyu birlikte planlanır.
Ölçüler her modelde farklı köşegenlere karşılık gelir; 234x132 cm 106 inç, 300x169 cm 136 inç, 203x152 cm ise 100 inçtir. Bu yüzden hesaba köşegenle değil, perdenin santimetre cinsinden yüksekliğiyle başlamak gerekir.
Uzatma yerine değerlendirilebilecek kurgular
Bazı mekânlarda cihazı sürekli yüksekte tutmak yerine, ihtiyaç anında indirilen kurgular daha kullanışlıdır. Peak Ask2 asansörlü kumandalı projeksiyon aparatı bu mantıkla çalışır ve cihazı kullanılmadığı zaman yukarıda tutar. Taşınabilir düzenlerde ise Projeksiyon Cihazı Sehbası Standı Tablası, tavana hiç müdahale etmeden cihazı sabit bir yüksekliğe oturtur.
Bu iki ürün, ayarlanabilir tavan askı aparatıyla birlikte askı aparatları kategorisindeki üç ürünü oluşturur. Hangi kurgunun uygun olduğu, tavan yapısına ve cihazın odada kalıcı olup olmamasına göre değişir. Delik açılmasına izin verilmeyen kiralık mekânlarda sehpa çözümü tek uygulanabilir yol olabilir.
Peak Elektronik olarak yerinde montaj hizmeti vermiyoruz; tavan yüksekliği, hedef cihaz yüksekliği ve boru boyu hesabı için 0212 320 20 17 numarasından telefonla ve WhatsApp üzerinden yönlendirme sağlıyoruz. Ürünler Kağıthane/İstanbul mağazamızdan Türkiye geneline kargolanır ve 5 yıl garanti kapsamındadır.
Tavan yükseldiğinde kararı ölçü verir
Projektör askı uzatma borusu seçimi, tahmin değil çıkarma işlemidir: tavan yüksekliğinden hedef cihaz yüksekliğini çıkarın, sonuçtan 65 cm'i düşün, kalan sayı aradığınız boru boyudur. 3,60 metrede 25 cm, 4 metrede 45 cm, 4,50 metrede 85 cm gibi net değerler bu yolla çıkar. Boruyu gereğinden uzun almamak ve bağlantı ağzını birebir eşleştirmek, yüksek tavanda yıllarca titremeyen bir kurulumun iki temel şartıdır.
