Tiyatro salonu projeksiyon perdesi ölçüsü sahne açıklığının net genişliğinden hesaplanır: 10-12 m açıklığı olan orta ölçekli bir sahnede 366x274 cm (180 inç) perde, 12 m ve üzerindeki sahnelerde 400x300 cm (197 inç) perde dengeli durur. Bu ölçüler sahne açıklığının yaklaşık üçte birini kaplar, dekor geçişlerini ve oyuncu giriş-çıkış hatlarını kapatmaz.
Tiyatro salonu projeksiyon perdesi ölçüsü neye göre hesaplanır?
Salonun koltuk sayısı tek başına ölçü vermez; hesabın çıkış noktası sahne açıklığıdır. Portal arası mesafe ölçülür, bu genişliğin üçte biri ile yarısı arasındaki bir değer perde genişliği için üst sınır kabul edilir. 12 m açıklığı olan bir sahnede 400 cm genişliğindeki bir perde açıklığın üçte birine denk gelir ve iki yanda dekor ile kulis geçişi için yaklaşık 4 m boşluk bırakır.
İkinci ölçüt son sıranın perdeye uzaklığıdır. 400x300 cm ölçüsündeki 197 inç perdenin görüntü yüksekliği 300 cm'dir; bu yükseklik 15-18 m derinliğindeki bir salonun arka sırasından altyazı, isim jeneriği ve grafik okunmasına imkan verir. Görüntü yüksekliği 200 cm'nin altına indiğinde arka sıralarda yazı tipi boyutu sorun olmaya başlar.
Üçüncü ölçüt sahne üstü donanımıdır. Perdenin kasası ışık köprüsü, fon askı boruları ve halat sistemiyle çakışmayacak bir kotta durmak zorundadır. Bu nedenle ölçü kararı, perde seçilmeden önce sahne üstü planı üzerinde verilir.
Sahne açıklığı ile perde genişliği arasındaki oran
Gösteri salonlarında perde, sahnenin tamamını kaplayan bir fon değil, sahne resminin içinde bir görsel öğe olarak çalışır. Perde genişliği sahne açıklığının yarısını geçtiğinde seyirci dikkati oyundan koparak ekrana kayar; bu durum konser ve konferans formatında istenebilir, ancak oyun formatında dezavantaj yaratır.
- 8-10 m sahne açıklığı: 305x229 cm (150 inç) perde, açıklığın yaklaşık üçte birini kaplar ve yan dekorları serbest bırakır.
- 10-12 m sahne açıklığı: 366x274 cm (180 inç) perde, hem dans gösterisi hem söyleşi formatında dengeli bir görsel alan verir.
- 12 m ve üzeri sahne açıklığı: 400x300 cm (197 inç) veya 406x305 cm (200 inç) perde, geniş sahnede küçük görünmeyen bir görüntü alanı oluşturur.
Oran kararı verilirken sahnenin derinliği de hesaba katılır. Derinliği 6 m'nin altında olan sahnelerde geniş bir perde oyuncuyu görüntünün içine hapseder, çünkü oyuncu ile kumaş arasındaki mesafe projektör ışığının gölge düşürmesini engelleyecek kadar açılamaz.
180 ve 200 inç perdelerin gerçek ölçüleri
İnç değeri köşegen uzunluğunu anlatır; sahne planına çizilen rakam ise genişlik ve yüksekliktir. Aşağıdaki tablo tiyatro ölçeğinde kullanılan perde boyutlarının santimetre karşılığını gösterir.
| Model | Perde ölçüsü | Köşegen | Oran |
|---|---|---|---|
| FF150 | 305x229 cm | 150 inç | 4:3 |
| M180 | 366x274 cm | 180 inç | 4:3 |
| M200 | 400x300 cm | 197 inç | 4:3 |
| FF200 | 406x305 cm | 200 inç | 4:3 |
Tablonun ilk satırındaki FF150 ile son satırındaki FF200 katlanır çerçeveli taşınabilir gövdelerdir; aradaki M180 ve M200 ise kasaya sarılan motorlu gövdelerdir. Yani 150 ve 200 inç bandında hem taşınabilir hem sabit bir seçenek varken, 180 ve 197 inç yalnızca motorlu gövdede karşılanır.
Tablodaki 4:3 oran, tiyatro kullanımında bilinçli bir tercihtir. 16:9 bir perde aynı genişlikte daha kısa kalır; 4:3 gövde ise sinema formatı, sunum slaytı ve dikey afiş görseli arasında geçiş yaparken görüntüyü yukarıdan ve aşağıdan kırpmaz.
Dekor arkasında saklanan motorlu perde kurgusu
Sabit gösteri yapan salonlarda en pratik çözüm, perdeyi fon dekorunun arkasına veya sahne üstü boruya kasa ile sabitleyip yalnızca ihtiyaç duyulan sahnede indirmektir. Peak M200 400x300 cm motorlu kumandalı projeksiyon perdesi bu kurguya uygun bir gövdedir: kumanda ile iniş-çıkış yaptığı için sahne arkasındaki teknisyen oyun akışını bozmadan perdeyi devreye alabilir.
Motorlu perdenin tiyatrodaki en büyük kazancı, kullanılmadığı sahnelerde tamamen görünmez olmasıdır. Kasa, siyah fon kumaşının arkasında veya tavan nişinde kaldığında seyirci perdeyi hiç fark etmez. Perde inmeden önce sahne ışığının kısılması, kumaşın beyazlığının sahne resmine sızmasını da engeller.
Perde kasası sahne üstünde sabit bir noktaya bağlanacağı için tespit kararının salonun teknik sorumlusu ya da yapıyı bilen bir usta tarafından verilmesi gerekir. Peak Elektronik yerinde montaj hizmeti vermez; ölçü ve yerleşim soruları için 0212 320 20 17 numarasından telefonla danışmanlık alınabilir.
Perdenin alt kenarı sahne zemininden ne kadar yukarıda durmalı?
Alt kenar yüksekliği, ön sıradaki seyircinin baş hizasıyla ilgilidir. Zeminden 100-120 cm yukarıda başlayan bir görüntü alanı, ilk sıradaki seyircilerin başlarının görüntünün alt bandını kapatmasını engeller. 300 cm yüksekliğindeki bir görüntü alanına bu pay eklendiğinde perdenin üst kenarı zeminden yaklaşık 400-420 cm'de kalır.
Bu hesap sahne yüksekliğiyle birlikte düşünülür. Zeminden 80-100 cm yükseltilmiş bir sahnede görüntünün alt kenarı doğrudan sahne platformunun üstünden başlayabilir, çünkü platform yüksekliği zaten görüş hattını açmıştır.
Aynı hesap 274 cm yüksekliğindeki 180 inç gövde için 374-394 cm'lik bir üst kenar kotu verir. Sahne üstünde ışık köprüsünün altında kalan serbest yükseklik bu değerin altındaysa, ölçü 180 inç bandında tutulur ya da perde portalın gerisine, daha yüksek bir kota alınır.
Sahne ışığı perdeyi nasıl etkiler?
Tiyatro sahnesinde perdenin en büyük düşmanı projektörün gücü değil, sahne ışığının kumaşa düşen kaçak payıdır. Yandan gelen bir spot kumaşın yüzeyini aydınlattığında görüntünün siyahları griye döner ve kontrast gözle görülür biçimde düşer.
Bu nedenle perdenin indiği sahnelerde ışık planı yeniden düzenlenir: perde alanına bakan yan spotlar kısılır, oyuncu aydınlatması dar açılı armatürlere bırakılır. Sahne arkasındaki servis ışığının kumaşı arkadan aydınlatmaması için de perdenin arkasındaki çalışma lambaları perde indiği sürece kapalı tutulur.
Görüntünün dört kenarının keskin görünmesi isteniyorsa perdenin çevresine siyah kumaş maskeleme eklenir. Siyah kenar, gözün görüntü sınırını daha net algılamasını sağladığı için büyük ölçülü perdelerde fark yaratır.
Ön projeksiyon mu arka projeksiyon mu?
Tiyatroda projektörün konumu sahne ışığı planını doğrudan etkiler. Ön projeksiyonda ışık hüzmesi salonun arkasından gelir ve sahnede yürüyen oyuncu kumaşa gölge düşürür. Arka projeksiyonda projektör perdenin arkasına alınır, gölge sorunu ortadan kalkar ancak sahne arkasında yaklaşık 3-4 m serbest derinlik gerekir.
Arka projeksiyon için kumaşın iki yüzünün de kullanılabilir olması şarttır. Peak FF200 406x305 cm fast fold çift taraflı perde bu ihtiyaca cevap veren bir modeldir; 200 inç köşegenli gövde çift taraflı kumaşıyla hem önden hem arkadan projeksiyona uygundur.
Turne ve misafir gösterilerde taşınabilir kurgu
Her salon sabit perde taşımaz. Misafir topluluk ağırlayan kültür merkezlerinde ve turne yapan ekiplerde katlanır alüminyum çerçeveli fast fold perdeler kullanılır. Bu perdeler hard case içinde taşınır, çerçeve sahnede kurulur ve kumaş düğmelerle gerdirilir.
406x305 cm ölçüsündeki 200 inç bir fast fold gövde, iki kişinin dakikalar içinde kurabileceği bir sistemdir ve gösteri sonunda aynı çantaya geri döner. Sabit perdeye göre dezavantajı, her kurulumda kumaşın gerginliğinin yeniden kontrol edilmesini gerektirmesidir.
Karar verirken şu üç soruyu yanıtlamak yeterlidir: perde yılda kaç gösteride kullanılacak, sahne üstünde sabit bağlantı noktası var mı, perde başka mekanlara taşınacak mı. İlk iki soruya olumlu yanıt veren salonlar motorlu gövdeye, üçüncü soruya olumlu yanıt verenler taşınabilir çerçeveye yönelir. Ölçü aralığını karşılaştırmak için 200 inç projeksiyon perdesi sayfasındaki boyut bilgileri sahne planıyla yan yana okunabilir.
Sonuç: ölçü kararı sahne planında verilir
Tiyatro salonu projeksiyon perdesi seçiminde doğru sıra şudur: önce sahne açıklığı ve son sıra mesafesi ölçülür, sonra 150, 180 veya 197-200 inç aralığından bir gövde belirlenir, en son perdenin sabit mi taşınabilir mi olacağına karar verilir. 400x300 cm ve 406x305 cm ölçüler 12 m üzeri açıklıklarda, 366x274 cm ölçü 10-12 m aralığında yerini bulur.
Sahne tekniği her salonda farklı olduğundan kağıt üzerindeki ölçü, mekanın kendi ışık ve dekor planıyla birlikte doğrulanmadan kesinleştirilmemelidir. Peak perdeleri 5 yıl garanti ile satılır; ölçüyü teyit etmek için Kağıthane'deki mağazaya uğramak ya da 0212 320 20 17 numarasını aramak mümkündür.
