Projeksiyon sehpası yüksekliği, odanın değil perdenin ölçüsüyle belirlenir ve iki sayının toplamıdır: perdenin alt kenarının zeminden kotu ile görüntü yüksekliğinin yarısının offset yüzdesine göre düzeltilmiş hali. 200×200 cm ölçüsündeki Peak T100 tripod perdede görüntü yüksekliği 200 cm, yarısı 100 cm'dir; offseti sıfır olan bir projektörde lens merkezi, perdenin alt kenarından tam 100 cm yukarıda olmalıdır. 203×152 cm ölçüsündeki F100 zemin perdesinde aynı hedef 76 cm'e iner, çünkü görüntü yüksekliği 152 cm'dir.
Projeksiyon sehpası yüksekliği hangi formülle bulunur?
Hesabın tamamı şu satırdır: lens kotu = perde alt kenar kotu + (görüntü yüksekliği ÷ 2) − (offset yüzdesi ÷ 100) × (görüntü yüksekliği ÷ 2). Sehpa üstünde duran bir projektörde offset kayması aşağı yönlüdür, bu yüzden formüldeki ikinci terim çıkarılır. Offset %0 ise lens tam görüntü merkezine, %100 ise görüntünün alt kenarı hizasına gelir.
Sonucun bir sehpa boyuna dönüşmesi için bir çıkarma daha gerekir. Sehpa tablasının yüksekliği = lens kotu − projektörün tabanı ile lens merkezi arasındaki mesafedir. Küçük gövdeli ev tipi cihazlarda bu mesafe genellikle avuç içi kadardır; büyük gövdeli salon cihazlarında ise onlarca santimetreye çıkabilir ve mutlaka ölçülmelidir.
Formülün en sık atlanan yanı şudur: perdenin alt kenar kotu sabit bir değer değildir. Tripod perdelerde ayak açıklığına göre değişir, zemin perdelerinde kasanın kendi yüksekliği kadar zeminin üstündedir, duvara asılı modellerde ise tamamen sizin işaretlediğiniz noktaya bağlıdır. Bu nedenle sehpa yüksekliğini hesaplamadan önce perdeyi kurup alt kenarı şeritmetreyle ölçmek en güvenli yoldur.
Ölçüme neden perdenin alt kenarından başlanır?
Görüntünün geometrisi perdenin alt kenarına göre kurulur; zemin yalnızca bir referans düzlemidir. Alt kenar kotu bilinmeden bulunan her lens yüksekliği, eşit miktarda yanlıştır. Pratikte iki ölçü alınır: zeminden perde alt kenarına kadar olan mesafe ve perdenin kendi görüntü yüksekliği.
İkinci ölçüyü katalogdaki santimetre değerleri hazır verir. 240×200 cm ölçüsündeki T120 tripod perdede görüntü yüksekliği 200 cm, 163×122 cm ölçüsündeki F80 zemin perdesinde 122 cm'dir. Bu değerler değişmez; değişen tek şey perdeyi nereye yerleştirdiğinizdir.
Zemin perdelerinde alt kenar kotu küçük olduğu için sehpa da alçak kalır. Tripod perdelerde ise alt kenar zeminden belirgin biçimde yukarıdadır ve sehpa yüksekliği buna eklenir. Aynı projektör, aynı odada, iki farklı perde tipiyle iki farklı sehpa boyu ister.
Peak portatif perde ölçülerine göre hedef lens kotu
| Peak modeli | Perde ölçüsü (cm) | Oran | Görüntü yüksekliği | Sıfır offsette lens kotu |
|---|---|---|---|---|
| T100 | 200×200 | 1:1 | 200 cm | Alt kenar + 100 cm |
| T70 | 180×180 | 1:1 | 180 cm | Alt kenar + 90 cm |
| T120 | 240×200 | 6:5 | 200 cm | Alt kenar + 100 cm |
| F100 | 203×152 | 4:3 | 152 cm | Alt kenar + 76 cm |
| F80 | 163×122 | 4:3 | 122 cm | Alt kenar + 61 cm |
İlk satırdaki T100, 200×200 cm kare görüntü alanıyla tabloda en yüksek hedefi üretir: alt kenardan 100 cm yukarı. Bu, perdenin alt kenarı zeminden 40 cm yukarıdaysa lensin zeminden 140 cm kotuna çıkması gerektiği anlamına gelir ve standart bir yemek masası bu işi görmez. İkinci satırdaki T70 ise 180×180 cm ölçüsüyle hedefi 90 cm'e indirir; aynı odada T100 yerine T70 kullanmak sehpadan 10 cm boy tasarrufu sağlar. Üçüncü satırdaki T120, 240×200 cm ölçüsünde 6:5 oranıyla T100 ile aynı 200 cm yüksekliğe sahiptir; yani genişliğin 40 cm artması sehpa yüksekliğini hiç değiştirmez, sadece atış mesafesini uzatır.
Dördüncü satırdaki F100, 203×152 cm ölçüsüyle 76 cm'lik bir hedef verir ve bu değer piyasadaki pek çok sehpa tablasının doğal yüksekliğine denk düşer; zemin perdeleriyle en kolay eşleşen senaryo budur. Son satırdaki F80 ise 163×122 cm ölçüsünde yalnızca 61 cm istediği için alçak bir sehpa, hatta bir puf yüksekliği bile yeterli olabilir. Tablonun bütününden çıkan sonuç nettir: görüntü yüksekliği azaldıkça gereken sehpa boyu da doğrudan azalır.
Sehpa tablası ile lens merkezi aynı şey değildir
Hesap lens merkezinin kotunu verir; sehpanın tablası ise projektörün oturduğu yüzeydir. Aradaki fark, cihazın tabanından lens merkezine kadar olan yüksekliktir ve her modelde farklıdır. Bu farkı ölçmeden alınan sehpa, hesap doğru olsa bile görüntüyü hedefin üstüne ya da altına taşır.
Ölçümü yapmanın en basit yolu, projektörü düz bir masaya koyup lens merkezinin masa yüzeyinden yüksekliğini şeritmetreyle okumaktır. Bu değeri lens hedef kotundan çıkardığınızda aradığınız tabla yüksekliği çıkar. Örneğin hedef 76 cm ve cihazın lens merkezi tabandan 11 cm yukarıdaysa tabla 65 cm olmalıdır.
Peak kataloğundaki projeksiyon cihazı sehpası standı tablası bu amaçla üretilmiş bir aksesuardır ve cihazı kitap yığını ya da geçici bir yükselti yerine sabit bir yüzeyde tutar. Sabit yüzey, görüntünün kurulum boyunca aynı kotta kalmasını sağladığı için yeniden ayar ihtiyacını da ortadan kaldırır.
Keystone ihtiyacını sıfırlayan yerleşim nasıl kurulur?
Dikey keystone, yanlış yüksekliğin yazılımla telafisidir ve görüntünün bir bölümünü ölçekleyerek netlikten ödün verir. Doğru sehpa yüksekliği bu düzeltmeyi gereksiz kılar. Hedef kot tutturulduğunda görüntü doğrudan dikdörtgen çıkar ve perdenin kenarlarına tam oturur.
Yerleşimi kontrol etmenin pratik bir yolu vardır: projektörü açıp görüntünün üst ve alt kenar genişliklerini perde üzerinde ölçün. İki değer eşitse lens kotu doğrudur. Üst kenar daha genişse lens çok aşağıda, alt kenar daha genişse çok yukarıdadır.
Düzeltme için önce sehpa yüksekliği değiştirilir, keystone en son başvurulan araç olarak kalır. Peak T100 200×200 cm tripod projeksiyon perdesi gibi üç ayaklı modellerde perdenin alt kenar kotu kurulum sırasında belirlendiği için düzeltmeyi hem perde hem sehpa tarafından yapmak mümkündür.
Oturma düzeni sehpa yüksekliğini nasıl sınırlar?
Sehpa, lens hedef kotunu tutmanın yanında izleyicinin önünü de kapatmamalıdır. Oturan bir yetişkinin baş hizası genellikle zeminden 110-120 cm aralığındadır; sehpa bu aralığın içine girdiğinde cihaz görüşü keser. Bu yüzden hedef lens kotu yüksek çıktığında sehpayı izleyici sırasının önüne değil arkasına almak gerekir.
İkinci sınır ışık demetidir. Projektörün önüne oturan birinin omuz hizası demetin içine girerse perdede gölge oluşur. Lens hedefi alçak çıkan kurulumlarda bu risk artar: 163×122 cm ölçüsündeki F80 perdede hedef alt kenardan yalnızca 61 cm yukarıda olduğu için demet, oturan bir izleyicinin omuz hizasına yakın seyreder. 200×200 cm T100'de hedef 100 cm'e çıktığı için demet daha yüksekten geçer, gölge riski azalır; bu kez de sehpanın gövdesi görüşü kesmeye başladığı için yerleşimi arkaya almak gerekir.
Üçüncü sınır ise kablo güzergâhıdır. Salon ortasında kalan bir sehpa, güç ve görüntü kablosunun geçiş yolunu da belirler; kabloyu duvar kenarından dolaştırmak için gereken fazladan uzunluğu kurulum öncesinde hesaplamak gerekir.
Taşınabilir kurulumlarda sehpa yüksekliği nasıl sabitlenir?
- Tek bir referans ölçü not edin: Perde alt kenar kotu ve lens hedef kotunu bir kez hesaplayıp kaydettiğinizde, her kurulumda yeniden deneme yapmanız gerekmez.
- Zemin eğimini kontrol edin: Bahçe ve teras gibi yüzeylerde birkaç derecelik eğim, 3 metre mesafede görüntüyü belirgin biçimde yamultur.
- Kabloyu sehpa boyuna göre seçin: 65 cm tablada çalışan bir kablo uzunluğu, 100 cm tablada yetersiz kalabilir.
- Perde ve sehpayı aynı anda taşıyın: Taşınabilir projeksiyon perdesi seçeneklerinde kurulum süresinin büyük kısmı yükseklik ayarına gider; ikisi birlikte taşındığında ayar bir kez yapılır.
Bu dört maddenin ortak faydası, kurulumu tekrarlanabilir hale getirmesidir. Aynı perde ve aynı cihazla çalışıyorsanız ikinci kurulumun ilkinden daha uzun sürmesi için bir neden yoktur.
Özet: Bir çıkarma işlemi, bir akşamlık ayar farkı
Projeksiyon sehpası yüksekliği, tahminle değil üç ölçüyle bulunur: perde alt kenar kotu, görüntü yüksekliğinin yarısı ve cihazın tabanından lens merkezine kadar olan mesafe. Katalogdaki santimetre değerleri bu hesabın ikinci bileşenini hazır verdiği için geriye yalnızca iki şeritmetre ölçümü kalır. Bu iki ölçüyü yanınızda not ederseniz, Kağıthane'deki mağazada perdeyi ve sehpa tablasını yan yana karşılaştırmak tek bir deneme ile biter; Peak ürünleri 5 yıl garanti kapsamında satılır.
