Projeksiyon perdesi zincirle asma, kasayı tavana doğrudan vidalamak yerine tavandan ölçülü bir boyda sarkıtma yöntemidir; 400x300 cm kumaş ölçüsüne ve 197 inç köşegene sahip Peak M200 gibi büyük modellerde yüksek tavanlı salonlarda bu yola başvurulur. 6 metre tavanda, 300 cm kumaş boyunun altında zeminden 120 cm pay bırakmak istiyorsanız kasayı tavandan tam 180 cm aşağıya indirmeniz gerekir. Yani doğru soru "asılır mı" değil, "kaç santim sarkıtma ve hangi alt sabitleme ile" sorusudur.
Projeksiyon perdesi zincirle asma hangi durumda gerekir?
Tavan yüksekliğinin 3 metreyi aştığı her mekanda kasanın tavana bitişik durması, ekranı izleyicinin göz hizasının çok üstünde bırakır. Spor salonu, fuar holü ve çok amaçlı salon gibi 5-7 metre tavanlı alanlarda perdenin alt kenarı zeminden 4 metre yukarıda kalırsa ön sıradaki izleyici başını sürekli yukarı tutmak zorunda kalır. Sarkıtma, kasayı hesaplanmış bir yüksekliğe indirerek görüş açısını düzeltir.
İkinci gerekçe tamamen yapısaldır. Asma tavan, alçıpan veya trapez sac çatı altında vidanın tutunacağı gerçek bir taşıyıcı bulunmaz; yük, asma tavanın üstündeki betona ya da çelik makasa aktarılmalıdır. Zincir veya çelik halat, yükü taşıyıcıdan kasaya ileten en pratik bağlantı elemanıdır. 400x300 cm ölçüsündeki bir perdede bu bağlantı yalnızca ağırlığı değil, kumaş inip kalkarken oluşan titreşimi de taşır.
Üçüncü gerekçe projektör hizasıdır. Kasa tavana yapışıkken projektörün de yaklaşık aynı yükseklikte konumlanması gerekir ve 400 cm genişliğinde bir görüntüyü doldurmak için cihazın perdeye olan mesafesi artar. Kasa 180 cm sarkıtıldığında projektörün yerleştirilebileceği yükseklik aralığı genişler. Projektör tarafındaki aynı ayar ihtiyacı için askı aparatları kategorisinde ürün adında 43-65 cm ayar aralığı belirtilen ayarlanabilir tavan askı aparatı bulunur; kasa ile cihazın yüksekliği birlikte planlanır.
Zincir mi çelik halat mı? Taşıyıcı seçiminde fark
Projeksiyon perdesi zincirle asma yönteminde taşıyıcı eleman olarak iki seçenek öne çıkar ve ikisi de aynı yükü taşır. Zincir, boyunu bakla bakla kademeli ayarlamaya izin verir. Kurulumdan sonra perdeyi 10-15 cm yukarı almak isterseniz zinciri bir iki bakla kısaltmak yeterlidir; halatta aynı işlem için klemensi açıp yeniden sıkmak gerekir. Bu nedenle yüksekliğin önceden kesinleşmediği, yerinde deneme yapılacak kurulumlarda zincir daha kullanışlıdır.
Çelik halat ise görsel olarak çok daha ince durur ve aynı taşıma kapasitesini daha küçük kesitle sağlar. Sahne önü ya da mağaza vitrini gibi bağlantının göze çarpmaması istenen yerlerde tercih edilir. Buna karşılık halat esnek olduğu için yüke bağlı uzamaya ve sallanmaya daha yatkındır; iki noktadan değil, çapraz kurulmuş dört noktadan bağlanması daha güvenlidir.
İki yöntemin ortak kuralı şudur: taşıyıcı eleman tek noktadan değil, kasanın iki ucuna yakın iki ayrı noktadan bağlanmalıdır. Tek noktadan asılan kasa kendi ekseni etrafında döner ve kumaş düzlemi projektörün optik eksenine dik kalmaz. Bu sapma görüntüde yamuk kenar ve kenarlarda odak kaybı olarak ortaya çıkar.
Zincir boyu nasıl hesaplanır?
Hesap üç sayıdan oluşur: tavan yüksekliği, kumaşın iniş boyu ve alt kenarın zeminden kalması istenen yükseklik. Formül basittir: zincir boyu, tavan yüksekliğinden kumaş boyu ile zemin payının toplamı çıkarılarak bulunur. Peak M200 400x300 cm motorlu kumandalı perde modelinin kumaş yüksekliği 300 cm olduğundan, 6 metre tavanda 120 cm zemin payıyla zincir 180 cm çıkar.
Zemin payı mekanın oturma düzenine göre değişir. Sandalyeli konferans düzeninde 100-120 cm, ayakta izlenen bir fuar standında 150-170 cm pay mantıklıdır; tribünlü spor salonunda bu pay daha da yukarı çekilir. Pay küçüldükçe ön sıradaki izleyicilerin başı görüntünün alt kenarını kesmeye başlar ve ekranın alt şeridi fiilen kullanılamaz hale gelir.
Kumaş boyunu modelin kendi santim ölçüsünden okumak gerekir; köşegenden tahmin etmek yanıltıcıdır. Motorlu perdeler kategorisi içinde 244x183 cm olan M120 ile 400x300 cm olan M200 arasında 117 cm yükseklik farkı bulunur ve bu fark doğrudan zincir boyuna yansır. Aynı tavanda iki model için hesaplanan sarkıtma boyu birbirinin yerine kullanılamaz.
Model ölçülerine göre sarkıtma tablosu
| Model | Kumaş ölçüsü (cm) | Köşegen | Oran | 120 cm payla gereken toplam yükseklik |
|---|---|---|---|---|
| M200 | 400x300 | 197 inç | 4:3 | 420 cm |
| M180 | 366x274 | 180 inç | 4:3 | 394 cm |
| M150 | 305x229 | 150 inç | 4:3 | 349 cm |
| M120 | 244x183 | 120 inç | 4:3 | 303 cm |
| M70 | 180x180 | 100 inç | 1:1 | 300 cm |
M200 satırı tablonun en büyük değeridir: 400x300 cm kumaş, 120 cm payla 420 cm toplam yükseklik ister, yani 6 metre tavanda 180 cm, 5 metre tavanda yalnızca 80 cm zincir payı kalır. M180 satırı 366x274 cm ölçüsüyle 394 cm toplam yükseklik verir ve 4 metrelik bir tavanda zincire neredeyse hiç yer bırakmaz; bu modelde sarkıtma ancak 4,5 metreden yüksek tavanlarda anlam kazanır. M150 satırı 305x229 cm ile 349 cm toplam ister ve 5 metre tavanda 151 cm zincirle rahat çalışır.
M120 satırı 244x183 cm kumaşla 303 cm toplam yüksekliğe denk gelir; 3 metrelik standart ofis tavanında bu model sarkıtılmaz, doğrudan duvara ya da tavana sabitlenir. M70 satırı ise tablonun dikkat isteyen yeridir: 180x180 cm ölçüsü 1:1 orandadır ve 100 inç köşegenle listelenir, dolayısıyla motorlu modellerin tamamını 4:3 saymak yanlış olur. Aynı zamanda 180x180 cm, motorlu kategorinin en küçük ölçüsüdür ve 180 cm iniş boyuyla 300 cm toplam yükseklik isteyerek tablodaki en esnek seçeneği oluşturur.
Salınımı kesen alt sabitleme nasıl yapılır?
Sarkıtılan kasanın en büyük sorunu yük değil, salınımdır. Spor salonunda kapı açıldığında oluşan hava akımı veya havalandırma üflemesi, 400 cm genişliğindeki kumaşı yelken gibi hareket ettirir. Görüntü bu sırada sağa sola kayar ve izleyicide odağın sürekli değiştiği izlenimi doğar.
Çözüm, kumaşın alt çubuğunu iki yandan gergi ipiyle sabit bir noktaya bağlamaktır. Alt çubuğun iki ucundan duvara ya da zemine çapraz inen iki ince halat, salınımı neredeyse tamamen keser. Gergi noktaları kumaş düzlemine simetrik yerleştirilmelidir; tek taraftan çekilen kumaş o kenarda dalga yapar ve görüntünün bir yarısı diğerinden daha parlak görünür.
Alt sabitleme kalıcı olmayacaksa zemine yerleştirilen ağırlıklar da işe yarar. Ancak bu çözüm motorlu bir perdeyle birlikte kullanılırken dikkat ister: perde yukarı sarılmadan önce gergi iplerinin sökülmesi gerekir, aksi halde motor yüke karşı çalışır. Kalıcı kurulumlarda perdenin sürekli açık kalacağı bir yerleşim planlamak bu riski tamamen ortadan kaldırır.
Projeksiyon perdesi zincirle asma için kanca ve yük dağıtımı
Zincirin tavandaki ucu, betona takılan kimyasal ya da mekanik bir ankraj üzerine oturmalıdır. Alçıpan dübeli, asma tavan profili ve tavan kaplaması taşıyıcı eleman değildir. Çelik konstrüksiyonlu çatıda ise makas profiline kelepçeyle bağlanmak, profili delmekten daha güvenli bir yöntemdir.
- İki bağlantı noktası kuralı: Kasanın iki ucuna yakın iki ayrı askı noktası kullanın; noktalar arasındaki mesafe kasa genişliğinin yaklaşık yüzde 70'i kadar olsun.
- Dikey yük yönü: Zincir tavandan dikey inmelidir. Çapraz inen zincir kasayı yana doğru çeker, kumaşın o kenarında kalıcı kırışma oluşur.
- Yük payı: Askı donanımı, perdenin kendi ağırlığının birkaç katını taşıyacak kapasitede seçilir; sınırda çalışan bağlantı zamanla uzar ve kasa eğilir.
- Erişim planı: Sarkıtılan kasanın motor ve kablo tarafına sonradan ulaşmak gerekir; askı noktalarını merdiven veya platform erişimine göre konumlandırın.
Bu dört maddenin ortak noktası, yükün tek bir vidaya değil birden fazla taşıyıcıya dağıtılmasıdır. Büyük ölçülü perdelerde bağlantı hatası genellikle ilk gün değil, aylar sonra kasada görünür bir sarkma olarak ortaya çıkar. Bu yüzden askı donanımının hesabı, perdenin ölçüsü seçilirken birlikte yapılmalıdır.
Sarkıtmalı kurulumda sık yapılan dört hata
En yaygın hata, zincir boyunu projektör yerleştikten sonra belirlemektir. Projektörün konumu perdenin yüksekliğine göre ayarlanır, tersi değil; bu nedenle önce ekranın alt kenar yüksekliği kararlaştırılır. İkinci hata kasayı tek noktadan asmak ve dönmeyi ancak görüntü duvara düştüğünde fark etmektir.
Üçüncü hata ölçüyü köşegenden hesaplamaktır. 200 inç projeksiyon perdesi aralığına giren 406x305 cm ölçüsündeki fast fold model ile 197 inç köşegenli 400x300 cm M200 arasında yalnızca 5-6 cm fark vardır, ama bu fark bile sarkıtma boyunu değiştirir. Dördüncü hata ise alt sabitlemeyi hiç planlamamaktır; kurulum bittikten sonra gergi noktası eklemek çoğu zaman duvarda ikinci bir delik anlamına gelir.
Peak Elektronik'in Kağıthane/İstanbul mağazası üzerinden Türkiye geneline kargo gönderilir ve ürünler 5 yıl garanti kapsamındadır. Yerinde montaj hizmeti verilmez; ölçü ve kurulum planı soruları 0212 320 20 17 numaralı telefon ve WhatsApp hattından yanıtlanır. Bu yüzden projeksiyon perdesi zincirle asma hesabını model seçiminden önce netleştirmek, kurulumu yapacak ekibe hazır bir ölçü listesi bırakmak anlamına gelir.
Zincirle asmaya geçmeden önce hangi üç ölçüyü bilmelisiniz?
Tavan yüksekliği, seçilen modelin kumaş iniş boyu ve alt kenarın zeminden kalması istenen yükseklik. Bu üç sayı belirlenmeden zincir boyu hesaplanamaz; üçü elinizdeyken ise sarkıtma, denemeyle değil tek bir çıkarma işlemiyle bulunan kesin bir değere iner. Alt sabitlemeyi de aynı plana dahil ederseniz 400 cm genişliğindeki bir ekran, yüksek tavanlı bir salonda sabit duvar perdesi kadar hareketsiz durur.
