Projeksiyon perdesi duvarı tamamen kaplamamalı: görüntü genişliği, duvar genişliğinin yüzde 80'ini aşmamalıdır. 3 m duvarda bu sınır 240 cm, 4 m duvarda 320 cm, 5 m duvarda 400 cm'dir. Perde duvarın yüzde kaçı olmalı sorusunun kataloga yansıması nettir: 3 m duvarda 200 cm genişliğindeki M100K, 4 m duvarda 305 cm genişliğindeki M150, 5 m duvarda 400 cm genişliğindeki M200 sınırın içinde kalır.
Perde duvarın yüzde kaçı olmalı? Kuralın hesabı
Hesap tek çarpma işlemidir. Duvar genişliğini santimetreye çevirip 0,8 ile çarpın; çıkan sayı, sipariş edebileceğiniz en geniş görüntü ölçüsüdür. 420 cm genişliğindeki bir duvarda sınır 336 cm, 360 cm genişliğindeki bir duvarda 288 cm olur.
Sınır bir hedef değil üst değerdir. Yüzde 80'in altında kalmak sorun yaratmaz; yüzde 60-75 bandı çoğu salonda hem görsel denge hem de teknik pay açısından en rahat aralıktır. Yüzde 80'in üzerine çıkıldığında perde duvarın bir parçası gibi değil, duvara sıkıştırılmış bir yüzey gibi görünür.
Kural yatay ölçü için geçerlidir. Yükseklikte belirleyici olan duvar yüksekliği değil, izleyicinin perdeye olan mesafesi ve tavan ile kasa arasında bırakılan paydır; bu nedenle yüzde 80 hesabı yalnızca genişliğe uygulanır.
Kalan yüzde 20'nin içinde ne var?
Yüzde 20'lik pay boşa harcanan duvar değildir; aşağıdaki dört işi birden yapar. Pratikte her iki yanda yaklaşık 10 cm'si doğrudan kasanın görüntü alanı dışında kalan kısmına gider, geri kalanı ise hoparlör, görsel pay ve erişim boşluğu arasında bölünür.
- Kasa payı: Motorlu ve storlu perdelerde kasa, görüntü alanından daha geniştir; katalogdaki görüntü ölçüsüne göre planlanan duvar kasayı almayabilir.
- Hoparlör yeri: Sol ve sağ kanal hoparlörler perdenin yanına yerleşir. Perde duvarı kaplarsa hoparlörler ya perdenin önüne ya da yan duvara taşınmak zorunda kalır.
- Görsel nefes alanı: Görüntünün iki yanında kalan koyu ya da nötr yüzey, gözün kontrast referansını oluşturur ve görüntünün sınırlarını belirginleştirir.
- Kasaya erişim: Kasanın yan kapaklarına ve askı noktalarına ulaşabilmek için duvar kenarıyla kasa arasında el girebilecek kadar boşluk gerekir.
Bu dört kalemin toplamı 3 m'lik bir duvarda yaklaşık 60 cm, 5 m'lik bir duvarda yaklaşık 100 cm eder. Yüzde 20 oranı tam olarak bu toplamı karşılamak üzere belirlenmiştir.
Duvar genişliğine göre 0,8 hesabı ve katalog karşılıkları
Aşağıdaki tablo dört duvar genişliği için sınırı hesaplar ve sınırın içinde kalan örnek bir katalog ölçüsü verir. Son kolon, perde takıldıktan sonra iki yanda toplam kaç santimetre boşluk kaldığını gösterir.
| Duvar genişliği | Yüzde 80 sınırı | Sınır içinde kalan örnek ölçü | Perdenin duvara oranı | Yanlarda kalan toplam boşluk |
|---|---|---|---|---|
| 2,5 m | 200 cm | M100K 200×150 cm | yüzde 80 | 50 cm |
| 3 m | 240 cm | M100K 200×150 cm | yüzde 67 | 100 cm |
| 4 m | 320 cm | M150 305×229 cm | yüzde 76 | 95 cm |
| 5 m | 400 cm | M200 400×300 cm | yüzde 80 | 100 cm |
İlk satırdaki 2,5 m duvar sınırın tam ucundadır: 200 cm genişliğindeki M100K yüzde 80'i tam doldurur ve iki yanda yalnızca 25'er cm kalır, bu da kasa payını karşılar ama hoparlör için yer bırakmaz. İkinci satırdaki 3 m duvarda aynı ölçü yüzde 67'ye iner ve 50'şer cm boşluk bırakır; bu duvarda 244 cm genişliğindeki Peak M120 244×183 cm motorlu perde ise yüzde 81,3 ile sınırı 4 cm aşar ve yan boşluk 28'er cm'ye düşer. Tablodaki kolon tek bir örnek verdiği için şunu da eklemek gerekir: 240 cm'lik sınır, katalogdaki 234 cm genişliğindeki G106 veya 240 cm genişliğindeki T120 ve S120 ölçülerine de yer açar.
Üçüncü satırdaki 4 m duvar en rahat senaryodur: 305 cm genişliğindeki M150 yüzde 76'da kalır, iki yanda 47,5'er cm boşluk bırakır ve aynı duvarda 265 cm genişliğindeki Peak G120 265×150 cm motorlu gergili perde yüzde 66 ile daha da geniş bir pay tanır. Dördüncü satırdaki 5 m duvarda 400 cm genişliğindeki M200 oranı yine tam yüzde 80'e getirir; 50'şer cm'lik yan boşluk kasa için yeterlidir, ancak zemine duran büyük hoparlörler planlanıyorsa bir ölçü küçüğe inmek gerekir.
Kasa genişliği ile görüntü genişliği aynı şey değil
Katalogdaki 244×183 cm, 305×229 cm, 400×300 cm gibi ölçüler görüntü alanını tanımlar, kasanın dış ölçüsünü değil. Motorlu ve storlu perdelerde kasa her iki yanda görüntüden daha geniştir, çünkü sarma mili ve mekanizması kasanın içinde yer alır.
Bu fark, duvarı santimetre santimetre planlayan kurulumlarda sorun çıkarır. 250 cm'lik bir duvara 200 cm görüntü genişliğindeki bir ölçü takıldığında kalan 50 cm, kasanın iki yana taşan kısmıyla birlikte hızla tükenir. Yüzde 80 kuralı tam bu nedenle üst sınırdır: kuralın içinde kalmak, kasanın fiziksel genişliği için kendiliğinden pay bırakır.
Katalogdaki G serisi de motorlu gergili perdelerden oluşur; yani bu seride de görüntü bir kasanın içinden iner ve yüzde 80 hesabı aynı şekilde genişlik üzerinden yapılır. G serisinin avantajı ölçülerin 16:9 oranında ve aynı köşegende daha geniş olmasıdır: 120 inç köşegen G120'de 265 cm genişlik demektir ve 4 m duvarda bu oran yüzde 66'da kalır.
Hoparlör, mobilya ve priz duvarın payını düşürür
Duvar genişliği her zaman kullanılabilir genişlik değildir. Köşede duran bir kitaplık, kenardaki bir kapı pervazı veya duvara monte bir priz grubu, hesaba girecek genişliği azaltır.
Doğru yöntem, yüzde 80 hesabını duvarın tamamı üzerinden değil engelsiz genişlik üzerinden yapmaktır. 4 m'lik bir duvarın bir ucunda 40 cm genişliğinde bir kolon varsa hesap 360 cm üzerinden yürütülür ve sınır 320 cm'den 288 cm'ye iner; bu durumda 305 cm genişliğindeki M150 artık uygun değildir, 265 cm genişliğindeki G120 öne çıkar.
Perde ölçüsüne karar vermeden önce duvarın engelsiz genişliğini, kolon ve priz konumlarını, hoparlör planını ölçüp yazmak gerekir. Bu üç veriyle 0212 320 20 17 numaralı hattan telefonla ölçü desteği alarak hangi katalog ölçüsünün sınır içinde kaldığını teyit edebilirsiniz.
Duvarı tamamen kaplamak görüntüyü neden iyileştirmez
Daha geniş perde her zaman daha iyi görüntü anlamına gelmez, çünkü projektörün ürettiği ışık sabittir. Aynı cihazın ışığı daha büyük bir yüzeye yayıldığında birim alana düşen parlaklık azalır; görüntü büyür ama soluklaşır.
İkinci etken izleme mesafesidir. Perdeye en yakın koltuk, görüntü genişliğinin 1,5 katından yakın olmamalıdır; 400 cm genişliğindeki M200 için bu alt sınır 6 m'dir. Duvarı tamamen kaplayan bir perde, küçük bir odada ilk sıranın bu sınırın içinde kalmasına yol açar ve izleyici görüntüyü tek bakışta kavrayamaz.
Üçüncü etken duvarın kendisidir. Görüntünün kenarı duvar köşesine çok yaklaştığında yan duvardan gelen yansımalar görüntünün kenar bandına karışır. Yüzde 20'lik pay bu yansımayı da seyreltir.
Sınırı aşmak zorunda kalırsanız
Bazı salonlarda istenen görüntü ölçüsü duvara sığmaz. Böyle durumlarda üç yol vardır ve hepsi ölçü değiştirmeden önce denenmelidir.
Birinci yol, perdeyi komşu duvara taşımaktır. Odaların çoğunda iki duvar seçeneği bulunur ve genellikle biri 1-2 m daha geniştir. İkinci yol, oranı değiştirmektir: aynı köşegende 16:9 bir ölçü, 4:3 bir ölçüden daha geniş ama daha kısadır; katalogda 120 inç köşegen 4:3 M120'de 244 cm genişlik, 16:9 G120'de 265 cm genişlik demektir. Üçüncü yol, bir ölçü küçüğe inip izleme mesafesi kuralını yeniden kontrol etmektir.
Üç yol da kapandığında yapılacak şey yüzde 80'i zorlamak değil, oturma düzenini perdeye göre yeniden kurmaktır. Projeksiyon perdesi seçim rehberi içindeki ölçü tabloları, duvar genişliğiyle katalog ölçülerini karşılaştırırken bu üç yolu sırayla denemenizi kolaylaştırır. Katalogdaki Peak perdelerinin tamamı 5 yıl garantilidir.
Yüzde 80, satın almadan önceki ilk filtredir
Perde duvarın yüzde kaçı olmalı sorusu tek işlemle çalışan bir ön filtreye indirgenir: engelsiz duvar genişliğini 0,8 ile çarpın, çıkan sayıdan geniş hiçbir ölçüyü listeye almayın. 2,5 m duvar 200 cm'de, 3 m duvar 240 cm'de, 4 m duvar 320 cm'de, 5 m duvar 400 cm'de durur. Bu filtreden geçen ölçüler arasında seçim yaparken sıra izleme mesafesine ve hoparlör planına gelir; duvarın son 20 santimi her zaman perdenin değil kurulumun hakkıdır.
