Görüntü perdeye sığmıyor veya kumaş alanından taşıyorsa sebep neredeyse her zaman en-boy oranı uyumsuzluğudur: 16:9 çıkışlı bir cihazın görüntüsü 244×183 cm ölçüsündeki 4:3 bir kumaşta yalnızca 244×137 cm alan kaplar ve altta 46 cm kumaş boş kalır. Ters durumda, görüntü genişliği kumaş genişliğini aştığında taşan bölüm duvara düşer. Peak kataloğunda 16:9 (gergili seri), 4:3 (motorlu, fast fold ve zemin serileri), 1:1 (200×200 cm) ve 6:5 (240×200 cm) olmak üzere dört farklı oran bulunduğu için doğru eşleşmeyi baştan kurmak, zoom ile sonradan düzeltmeye çalışmaktan daha kesin sonuç verir.
Görüntü perdeye sığmıyor ise ilk kontrol: en-boy oranı
İlk kontrol, cihazın çıkış oranı ile kumaşın oranının aynı olup olmadığıdır. Oranlar aynıysa görüntü büyütülüp küçültüldüğünde kumaş kenarlarıyla her zaman hizalı kalır; oranlar farklıysa hiçbir zoom ayarı dört kenarı birlikte oturtamaz. Bu, zoom'un çözemediği tek sorundur.
Oran farkı rakamla kolayca görülür. Kumaş genişliğini 9 ile çarpıp 16'ya bölerek 16:9 bir görüntünün o genişlikte kaç santim yükseklik kaplayacağını bulursunuz. Sonuç kumaş yüksekliğinden küçükse boşluk, büyükse taşma oluşur.
Üçüncü kontrol cihazın görüntü oranı ayarıdır. Bazı projektörlerde menüden 4:3, 16:9 veya otomatik seçilebilir; kaynak 16:9 iken cihaz 4:3'e sabitlenmişse görüntü kumaşa sığsa bile içerik yatayda sıkışır. Oran kararı hem kumaşta hem cihaz menüsünde aynı olmalıdır.
Oran uyuşmazlığının rakamsal karşılığı
| Model | Kumaş ölçüsü | Kumaş oranı | 16:9 görüntünün alanı | Boşta kalan yükseklik |
|---|---|---|---|---|
| G120 | 265 × 150 cm | 16:9 | 265 × 150 cm | Yok |
| M120 | 244 × 183 cm | 4:3 | 244 × 137 cm | 46 cm |
| M200 | 400 × 300 cm | 4:3 | 400 × 225 cm | 75 cm |
| S120 | 240 × 200 cm | 6:5 | 240 × 135 cm | 65 cm |
| T100 | 200 × 200 cm | 1:1 | 200 × 113 cm | 87 cm |
G120 satırı ideal eşleşmedir: 265 × 150 cm kumaş 16:9 oranda olduğu için 120 inç köşegenli görüntü dört kenardan kumaşla hizalanır ve boşta kalan alan oluşmaz. M120 satırında 244 × 183 cm 4:3 kumaşta görüntü 244 × 137 cm'ye düşer ve 46 cm kumaş kullanılmaz; bu, görüntünün sığmadığı sanılan ama aslında kumaşın görüntüden yüksek olduğu klasik durumdur. M200 satırında aynı oran farkı 400 × 300 cm ölçekte 75 cm'lik boşluğa çıkar, çünkü fark kumaş yükseldikçe santim olarak büyür. S120 satırındaki 240 × 200 cm 6:5 kumaşta 16:9 görüntü 240 × 135 cm alan kaplar ve 65 cm boşluk kalır; 6:5 kare orana yakın olduğu için fark belirgindir. T100 satırı en uç örnektir: 200 × 200 cm tam kare kumaşta 16:9 görüntü yalnızca 200 × 113 cm yer kaplar ve 87 cm, yani kumaş yüksekliğinin yüzde kırkını aşan bölümü boş kalır. Beş satır tek bir sonucu gösterir: oran farkı büyüdükçe ve ölçü arttıkça kullanılmayan kumaş alanı da artar.
Zoom neden her zaman yetmez?
Zoom görüntünün boyutunu değiştirir, oranını değiştirmez. 16:9 bir görüntüyü küçülttüğünüzde hem genişlik hem yükseklik aynı oranda küçülür; bu yüzden 4:3 bir kumaşta genişliği oturtan ayar yükseklikte boşluk bırakır, yüksekliği oturtan ayar ise görüntüyü yanlardan taşırır.
Zoom aralığının fiziksel sınırı da vardır. Her projektörün en geniş ve en dar görüntü boyutu arasındaki fark belirlidir; cihaz perdeye çok yakınsa gereken küçültme bu aralığın dışında kalabilir. Bu durumda tek çözüm cihazı geri çekmek veya daha küçük bir kumaş ölçüsüne geçmektir.
Dijital zoom ise görüntüyü yazılımsal olarak küçülttüğü için kenar ayrıntısını azaltır. Optik zoom varken dijital zoom kullanmak, sığdırma sorununu çözerken görüntü kalitesinden ödün verir. Doğru sıra şudur: önce mesafe, sonra optik zoom, en son dijital ayar.
Atış mesafesi hesabı nasıl yapılır?
Atış mesafesi, görüntü genişliği ile cihazın atış oranının çarpımıdır. Cihazın etiketinde ya da kılavuzunda yazan atış oranı 1,2 ise 265 cm genişliğinde bir görüntü için lens ile kumaş arası mesafe yaklaşık 318 cm olur. Aynı oranla 400 cm genişlik için gereken mesafe 480 cm'ye çıkar.
Bu hesap, perde ölçüsünün odaya uyup uymadığını sipariş öncesinde gösterir. Oda derinliği 350 cm olan bir salonda 400×300 cm ölçüsündeki 197 inç modelin istediği mesafe sağlanamaz; görüntü kumaş alanına oturmaz ve taşma kaçınılmaz hale gelir.
Ters yönde hesap da yapılabilir: mevcut mesafeyi atış oranına bölerek elde edeceğiniz azami görüntü genişliğini bulur, sonra o genişliğe en yakın kumaş ölçüsünü seçersiniz. Projeksiyon perdesi seçim rehberi bu iki yönlü hesabı ölçü kademeleriyle birlikte veriyor.
Taşma yukarı veya aşağı kaymışsa
Görüntü kumaşa sığıyor ama yukarıdan ya da aşağıdan taşıyorsa sorun oran değil yüksekliktir. Projektörün lens merkezi ile kumaşın merkezi aynı yatay hizada değilse görüntü dikeyde kayar; cihazın tavana ne kadar yakın olduğu bu kaymayı belirler.
İlk çözüm cihazın yüksekliğini değiştirmektir. Lens shift özelliği olan cihazlarda görüntü optik olarak kaydırılabilir, bu özellik yoksa cihazın fiziksel konumunu değiştirmek gerekir. Keystone ile düzeltmek görüntüyü dikdörtgen yapar ama kenarlarda ayrıntı kaybına yol açar.
Motorlu perdelerde pratik bir imkân daha vardır: kumaşı sonuna kadar indirmek yerine görüntü yüksekliğinde durdurmak. 244×183 cm ölçüsündeki 4:3 bir kasada 16:9 görüntü 137 cm yükseklik istediği için kumaşı bu noktada durdurmak, alttaki 46 cm'lik boşluğu görünmez kılar.
Doğru ölçüyü baştan seçmek
Sığdırma sorunlarının çoğu, ölçü ve oran kararının cihaz alındıktan sonra değil önce verilmesiyle hiç ortaya çıkmaz. 16:9 çıkışlı bir ev projektörü için 16:9 kumaş, sunum ağırlıklı 4:3 kaynaklar için 4:3 kumaş seçmek kurulumda hiçbir dijital düzeltme gerektirmez.
Oran eşleşmesi sağlandıktan sonra ölçü, oda derinliği ve oturma mesafesine göre belirlenir. 120 inç projeksiyon perdesi ölçüsü bu açıdan yaygın bir denge noktasıdır: 16:9 oranda 265×150 cm, 4:3 oranda 244×183 cm karşılığı vardır ve her ikisi de orta büyüklükteki salonlara oturur.
Kataloğun uç noktaları da bilinmelidir. En küçük zemin perdesi 120×90 cm (59 inç), en büyük motorlu perde 400×300 cm (197 inç) ölçüsündedir. Bu aralık içinde hesapla bulduğunuz azami genişliğe en yakın alt kademeyi seçmek taşma riskini sıfırlar.
Motorlu perdelerde hizalamayı kolaylaştıran ayrıntılar
Motorlu perdeler kategorisinde yedi model yer alır ve 4:3 ölçüler 200×150 cm (98 inç), 244×183 cm (120 inç), 305×229 cm (150 inç), 366×274 cm (180 inç) ile 400×300 cm (197 inç) olarak kademelenir; seride 180×180 cm (100 inç) 1:1 bir model de bulunur. Bu kademeler, hesapla bulunan görüntü genişliğine yakın bir ölçü seçmeyi kolaylaştırır.
Motorlu kasada kumaşın iniş noktası kumandayla belirlendiği için görüntü yüksekliğiyle açılan kumaş yüksekliğini eşleştirmek mümkündür. Bu, oranı farklı bir kumaşla çalışıldığında boşluğu gizlemenin en basit yoludur ve hiçbir dijital düzeltme gerektirmez.
Peak ürünleri 5 yıl garanti ile sunulur. Yerinde montaj hizmeti verilmediği için ölçü hesabı ve oran eşleşmesi gibi konularda destek 0212 320 20 17 numarasından telefonla sağlanır; bu nedenle doğru ölçüyü sipariş öncesinde hesaplamak önemlidir.
Özet: oran eşleşmesi, ayarlardan önce gelir
Görüntü perdeye sığmıyor diye yaşanan sorunların kaynağı üç başlıkta toplanır: kumaş ile cihaz oranının farklı olması, atış mesafesinin perde genişliğine yetmemesi ve lens yüksekliğinin kumaş merkeziyle hizalanmaması. Üçü de rakamla kontrol edilebilir.
Kontrol sırası şudur: kumaş genişliğini 9/16 ile çarpıp gereken yüksekliği bul, atış oranıyla gereken mesafeyi hesapla, lens yüksekliğini kumaş merkezine getir. Bu üç adım tamamlandığında 200×200 cm kare bir kumaşta bile görüntünün nereye oturacağı sipariş öncesinde bilinir hale gelir.
