Salonunuzda avize projektör ışığını kesiyor ise çözüm tek bir ölçüde saklıdır: lensin alt kenarı, avizenin alt kenarından aşağıda kalmalıdır. 280 cm tavan yüksekliğinde alt kenarı 220 cm'de biten bir avize varsa, ayarlanabilir tavan askı aparatını 43 cm yerine 65 cm konumuna almak cihazı yaklaşık 215 cm'ye indirir ve gölge ortadan kalkar. Aynı aparat 43 cm konumunda lensi 237 cm'de bırakır; bu da avizenin tam 17 cm üzerinde, yani koninin tam içinde kalmak demektir.
Avize projektör ışığını kesiyor: önce hangi üç ölçü alınır?
Bu sorunun çözümü denemeyle değil, üç sayıyla bulunur. Üçü de lazer metre ya da şerit metreyle, zeminden yukarı doğru ölçülür ve bir kâğıda yazılır.
- Avizenin alt kenarının yerden yüksekliği: Avizenin en aşağıda kalan parçası esas alınır. Sarkan kristal veya cam parçalar varsa ölçü onların ucundan alınır, gövdeden değil.
- Lensin merkezinin yerden yüksekliği: Cihaz tavana askıyla asılıysa tavan yüksekliğinden askı boyunu ve cihaz gövdesinin kalınlığını çıkarmak gerekir. Gövde kalınlığı cihazdan cihaza değişir, bu yüzden cihazı elinize alıp ölçmek en güvenilir yoldur.
- Avizenin perdeye olan yatay uzaklığı: Perde yüzeyinden avizenin merkezine kadar olan mesafe. Bu sayı, gölgenin perdede ne kadar büyük bir alanı kapladığını belirler.
Avize perdeye ne kadar yakınsa gölgesi perdede o kadar küçük ama o kadar keskin olur; projektöre yakınsa gölge büyür ve perdenin üst bandını tamamen yutar. Perdeye 50 cm mesafedeki bir avize genelde sadece üst kenarda ince bir karartı yaratır, projektöre 50 cm mesafedeki aynı avize ise görüntünün üçte birini karartabilir.
Işık yolunun gerçekte nereden geçtiğini hesaplamak
Projektörün ışığı dairesel bir koni değil, dört kenarı olan bir piramit gibi yayılır ve bu piramidin üst yüzü, lens merkezinden perdenin üst kenarına uzanan düz çizgidir. Gölge olup olmayacağını belirleyen şey bu çizginin yüksekliğidir. Bir salonda avize projektör ışığını kesiyor demek, bu üst çizginin avizenin alt kenarından yukarıda geçtiği anlamına gelir.
Çoğu ev tipi kurulumda perdenin üst kenarı ile lens merkezi birbirine çok yakın yükseklikte olur; bu da üst çizgiyi neredeyse yatay yapar. Lens 237 cm'de, perdenin üst kenarı 230 cm'deyse çizgi tüm mesafe boyunca 230-237 cm bandında kalır. Alt kenarı 220 cm'de biten bir avize bu bandın tam içindedir ve ışığı keser. Bu yüzden "avize perdenin önünde değil ki" itirazı sonucu değiştirmez; önemli olan avizenin ışık yolunda olup olmadığıdır.
Perde yüksekliği de bu hesaba doğrudan girer. Ev sineması projeksiyon perdesi kurulumlarında sık kullanılan Peak G136 modeli 300 x 169 cm ölçüsündedir, yani kumaş yüksekliği 169 cm'dir. Alt kenarı yerden 60 cm'de başlatırsanız üst kenar 229 cm'ye gelir. Peak M70 modeli ise 180 x 180 cm ölçüsünde ve 1:1 oranındadır; aynı 60 cm alt kenarla üst kenarı 240 cm'ye çıkar ve ışık yolunun üst çizgisi 11 cm daha yukarıda kalır.
Askı uzunluğuna göre lens yüksekliği tablosu
Aşağıdaki tablo 280 cm tavan yüksekliği ve alt kenarı 220 cm'de biten bir avize varsayımıyla hazırlanmıştır. Lens yüksekliği, tavan yüksekliğinden askı ayarının çıkarılmasıyla bulunmuştur; cihaz gövdesinin kalınlığı kendi cihazınıza göre ayrıca düşülmelidir.
| Askı aparatı ayarı | Lens hizasının yerden yüksekliği | Avize alt kenarına (220 cm) göre konum | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 43 cm | 237 cm | 17 cm yukarıda | Gölge kesin |
| 50 cm | 230 cm | 10 cm yukarıda | Gölge sürüyor |
| 58 cm | 222 cm | 2 cm yukarıda | Sınırda, üst bantta karartı |
| 65 cm | 215 cm | 5 cm aşağıda | Işık yolu temiz |
İlk satırdaki 43 cm, ayarlanabilir aparatın en kısa konumudur ve lensi 237 cm'ye bırakır. Bu, avizenin 17 cm üzerinde kalmak anlamına gelir; ışığın bir kısmı doğrudan avizeye çarpar ve perdenin üst bandında koyu bir leke oluşur.
İkinci satırdaki 50 cm ayarı lensi 230 cm'ye indirir ama 10 cm'lik fark hâlâ yeterli değildir. Bu konumda gölge küçülür fakat kaybolmaz; karanlık sahnelerde fark edilmez, parlak sahnelerde belirgin hâle gelir.
Üçüncü satırdaki 58 cm ayarı lensi 222 cm'ye getirir ve avizeye yalnızca 2 cm kalır. Sınır değer olduğu için güvenli değildir: avize zinciri biraz uzadığında veya cihaz gövdesi hesaptan birkaç santim daha kalın olduğunda sorun geri döner.
Dördüncü satırdaki 65 cm ayarı lensi 215 cm'ye indirerek avizenin 5 cm altına yerleştirir. Bu konumda ışık yolu temizdir ve çözüm kalıcıdır. Bu yüzden Peak ayarlanabilir 43-65 cm projeksiyon tavan askı aparatı gibi uzunluğu değişebilen bir aparat, sabit boylu aparata göre bu sorunda belirgin bir avantaj sağlar.
Gölgenin perdede kapladığı alanı önceden tahmin etmek
Gölgenin boyu basit bir orantıyla bulunur. Lens ile perde arasındaki mesafe 400 cm, avize lensten 100 cm uzaktaysa avize yolun dörtte birinde demektir ve gölgesi perdede kendi genişliğinin yaklaşık dört katı kadar yer kaplar. 40 cm çapında bir avize bu konumda perdede 160 cm genişliğinde bir karartı yaratır.
Aynı avize perdeye 100 cm mesafede, yani lensten 300 cm uzaktaysa gölgesi yalnızca 53 cm civarında kalır. Bu orantı, cihazı öne mi almak yoksa avizeyi mi kaydırmak gerektiğine karar vermenin en hızlı yoludur: avize lense yakınsa müdahale cihaz tarafında, perdeye yakınsa müdahale avize tarafında daha çok kazandırır.
Askıyı öne almak: en hızlı ama en sınırlı çözüm
Cihazı perdeye doğru birkaç on santim kaydırmak ilk akla gelen çözümdür ve bazı durumlarda işe yarar. Avize, cihaz ile perde arasındaki yolun perdeye yakın yarısındaysa cihazı öne almak sorunu büyütür; avize cihaza yakın taraftaysa cihazı avizenin önüne geçirmek sorunu tamamen bitirir.
Bu çözümün sınırı projektörün atma mesafesidir. Cihazı 40 cm öne almak görüntüyü küçültür ve perdenin kumaş alanından taşmasını ya da kumaşı tam dolduramamasını getirir. 300 cm genişliğinde bir perdede görüntüyü yeniden kenarlara oturtmak çoğu zaman yakınlaştırma ayarıyla mümkündür, ancak her cihazda bu esneklik yoktur. Askı deliklerini yeniden açmak gerektiği için de bu çözüm, tavanda ikinci bir delik demektir.
Asansörlü aparatla cihazı tavana toplamak
Avizeyi yerinde bırakmak isteyen ama cihazı da sabit şekilde alçakta tutmak istemeyen kurulumlar için askı aparatları kategorisindeki asansörlü çözüm farklı bir mantık sunar. Peak Ask2 asansörlü kumandalı projeksiyon aparatı, cihazı kullanım anında aşağı indirir, film bittiğinde yukarı toplar.
Bu yaklaşımın avantajı, cihazın yalnızca izleme sırasında avizenin altına inmesidir. Günlük hayatta cihaz tavan hizasında durur ve salonun görüntüsünü bozmaz. Dezavantajı ise hareketli bir mekanizmanın elektrik beslemesi ve kumanda ile birlikte planlanmasını gerektirmesidir; cihazın indiği konumun avizenin alt kenarından aşağıda olduğu, kurulumdan önce metreyle doğrulanmalıdır.
Avizeyi kaydırmak ya da perde yüksekliğini değiştirmek
Bazı salonlarda cihaz tarafında yapılacak her hamle görüntüyü bozar. Bu durumda müdahale edilecek yer avizedir. Avizeyi perdeye paralel yönde 60-80 cm kaydırmak, çoğu kurulumda onu ışık piramidinin yan yüzünün dışına çıkarır ve gölgeyi tamamen bitirir.
İkinci seçenek perdenin konumudur. Perdenin alt kenarını 60 cm'den 40 cm'ye indirmek, 169 cm yükseklikteki bir kumaşta üst kenarı 229 cm'den 209 cm'ye çeker. Böylece ışık yolunun üst çizgisi avizenin altına iner. Bu çözümün bedeli, oturma pozisyonunda baş hizasının görüntünün alt kenarına yaklaşmasıdır; ön sıradaki koltuklarda perdenin alt bandı kapanabilir.
Çözümleri hangi sırayla denemek mantıklı
Pratikte en az müdahaleyle en çok kazanç sağlayan sıra şudur: önce askı uzunluğunu değiştirip lensi avizenin altına indirmeyi denemek, sonuç alınmazsa avizeyi yana kaydırmak, son olarak perde yüksekliğini veya cihaz konumunu yeniden kurgulamak. İlk adım tek bir aparatla çözüldüğünde tavanda ek delik açılmaz ve görüntü ölçüsü hiç değişmez. Nitekim avize projektör ışığını kesiyor şikâyetinin arkasında neredeyse her zaman hiç ölçülmemiş bir yükseklik farkı vardır.
Ölçüleriniz kâğıt üzerinde sınırda kalıyorsa karar vermeden önce 0212 320 20 17 numaralı hattan telefonla ya da WhatsApp üzerinden görüşebilirsiniz. Peak Elektronik'in Kağıthane mağazası ölçü ve kurulum sorularını yanıtlar; yerinde montaj hizmeti verilmez. Ürünler 5 yıl garanti kapsamındadır ve Türkiye geneline kargo ile gönderilir.
